{"id":8739,"date":"2023-05-17T10:03:46","date_gmt":"2023-05-17T07:03:46","guid":{"rendered":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/?p=8739"},"modified":"2023-05-17T10:03:49","modified_gmt":"2023-05-17T07:03:49","slug":"what-kantian-ethics-tells-us-as-we-try-to-understand-the-disaster","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/?p=8739&lang=en","title":{"rendered":"What Kantian Ethics Tells Us As We Try to Understand the Disaster"},"content":{"rendered":"\n<p><em>Author: Elif \u00c7etink\u0131ran<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>*This article is written in Turkish.<\/p>\n\n\n\n<p>Felaketin \u00fczerinden yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 ay ge\u00e7ti. \u00dclke olarak k\u00f6t\u00fc zamanlardan ge\u00e7iyoruz, y\u00fczy\u0131l\u0131n felaketi olarak an\u0131lan, binlerce insan\u0131m\u0131z\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi, kaybetmeyenlerin de \u00f6l\u00fcmden beter deneyimleri ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemden\u2026 \u0130nsanl\u0131k olarak b\u00fcy\u00fck bir kaos, bilinmezlik, korku, g\u00fcvensizlik, \u00e7aresizlik duygular\u0131yla ba\u015f etmeye \u00e7al\u0131yoruz. Biliyoruz ki bu ya\u015fan\u0131lanlar, kader de\u011fil. Peki ne yap\u0131labilirdi? Neleri farkl\u0131 yapsayd\u0131k b\u00f6ylesi bir felaket engellenebilirdi?Neredeyse herkesin en az bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131n etkilendi\u011fi b\u00f6ylesi b\u00fcy\u00fck bir felaketin bu \u00f6l\u00e7\u00fcde alt\u0131nda kalmaz, belki sonras\u0131nda daha \u00e7abuk toparlanabilirdik? Bu ya\u015fananlar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Kant bize neler s\u00f6ylerdi, Kant\u2019tan neler \u00f6\u011frenebilirdik?<\/p>\n\n\n\n<p>Felsefenin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, insana gelen bir zarar var ise bunun temelinde etik bir problem oldu\u011funu g\u00f6rebiliyoruz. Kant\u2019\u0131n etik kuram\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u201cnas\u0131l do\u011fru eyleyebilirim?\u201d sorusu i\u00e7in bir pusulaya sahip olabiliyoruz. Ortada bir problem oldu\u011funda bu problemin ne oldu\u011funu g\u00f6rmemize yard\u0131mc\u0131 oluyor Kant eti\u011fi. Bu nedenle de aradan ge\u00e7en bunca zamana ra\u011fmen hala de\u011ferini korudu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Peki neler s\u00f6yl\u00fcyor bize Kant?<\/p>\n\n\n\n<p>Her \u015feyden \u00f6nce Kant\u2019\u0131n insan\u0131 g\u00f6rme tarz\u0131, bi\u00e7imi umut verir t\u00fcrden. Kant ak\u0131l sahibi bir varl\u0131k olmas\u0131ndan hareketle insan\u0131n yaln\u0131zca do\u011fa yasalar\u0131na ba\u011fl\u0131 olan bir varl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yani yaln\u0131zca kendi \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131, faydas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen bir varl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, e\u011fer isterse, kendi \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131p ortak iyiyi, t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n iyisini d\u00fc\u015f\u00fcnebilecek bir varl\u0131k oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor bize. Bu ise insandaki ak\u0131l yetisi sayesinde m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: \u201cinsan kendisinde \u00f6yle bir yeti bulur ki, bununla kendini di\u011fer her \u015feyden, nesnelerce uyar\u0131lan kendisinden bile ay\u0131r\u0131r, bu yeti ak\u0131ld\u0131r.\u201d<a href=\"#_ftn1\">[1]<\/a> E\u011fer b\u00f6yle olmasayd\u0131, yani insan akl\u0131n\u0131 yaln\u0131zca kendi iyisi i\u00e7in kullan\u0131yor olsayd\u0131, akl\u0131n insanlar i\u00e7in ay\u0131rt edici bir yeti oldu\u011funu s\u00f6ylemeye hakk\u0131m\u0131z olmazd\u0131 diyor Kant: insan \u201cakl\u0131n kendi ba\u015f\u0131na s\u00f6yledi\u011fi her \u015feye kay\u0131ts\u0131z kalacak ve akl\u0131n yaln\u0131zca duyu sahibi bir varl\u0131k olarak gereksinimlerini gidermek i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kullanacak kadar, tamamen hayvan de\u011fildir.\u201d<a href=\"#_ftn2\">[2]<\/a> Do\u011fan\u0131n hi\u00e7bir \u015feyi bo\u015fa yapmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen Kant, do\u011fan\u0131n insana ak\u0131l yetisini vermesindeki nedenin kendi ba\u015f\u0131na iyi bir istemeyi ortaya \u00e7\u0131karmak oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Peki nedir bu \u201ckendi ba\u015f\u0131na iyi bir isteme\u201d? Kant\u2019\u0131n kendi ba\u015f\u0131na iyi bir istemeden kast\u0131, herhangi bir ko\u015fula, ben sevgisine dayanmaks\u0131z\u0131n akl\u0131n olgusu olan ko\u015fulsuz buyru\u011fu dinlemektir. Ko\u015fulsuz buyruk, iyiyi ger\u00e7ekle\u015ftirmenin form\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Ben sevgisinden ar\u0131nm\u0131\u015f saf ak\u0131ldan gelen bir istemedir. Bu istemeyi \u015fu \u015fekilde form\u00fcle ediyor Kant: \u201cAncak, ayn\u0131 zamanda genel bir yasa olmas\u0131n\u0131 isteyebilece\u011fin maksime g\u00f6re eylemde bulun.\u201d<a href=\"#_ftn3\">[3]<\/a> Yani, her durumda sanki bir do\u011fa yasas\u0131 koyarm\u0131\u015f gibi istememizi ve eylememizi s\u00f6yl\u00fcyor. \u00d6yle bir \u015fey isteyece\u011fim ki, bu t\u00fcm ak\u0131l sahibi varl\u0131klar\u0131n isteyebilece\u011fi bir \u015fey olacak, d\u0131\u015fsal herhangi bir i\u00e7erikli \u00f6\u011fe taraf\u0131ndan belirlenmeyecek. \u201cTercihimin bir do\u011fa yasas\u0131 olmas\u0131n\u0131 ister miyim?\u201d diye sormam\u0131z\u0131 istiyor kendimize. Bu soruyu evet olarak yan\u0131tlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z her durumda, bilmeliyiz ki o an yapmay\u0131 istedi\u011fimiz ya da yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey, ahlak yasas\u0131na uygun, dolay\u0131s\u0131yla iyi bir isteme ya da eylem de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan\u0131n hem bir do\u011fa varl\u0131\u011f\u0131 hem de bir ak\u0131l varl\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131 ayn\u0131 zamanda insan\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ko\u015fuludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece ak\u0131l varl\u0131\u011f\u0131 olsayd\u0131k ya da tersine sadece duyu varl\u0131\u011f\u0131 olsayd\u0131k, o zaman bir se\u00e7im yapma \u015fans\u0131m\u0131z olmayaca\u011f\u0131 i\u00e7in -t\u00fcm eylemlerimiz ya akla uygun ya da akla ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131 i\u00e7in- \u00f6zerk ve \u00f6zg\u00fcr bir varl\u0131k olmamam\u0131z\u0131n t\u00fcm imk\u00e2n\u0131 ortadan kalkm\u0131\u015f olacakt\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla insan\u0131 insan yapan \u015fey, insan\u0131n ikili yap\u0131ya sahip bir varl\u0131k olmas\u0131nda, bununla ili\u015fkili olarak da \u00f6zerk olabilmesinde yatmaktad\u0131r. \u0130nsan itkilerine g\u00f6re ya\u015fayabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc e\u011filimlere sahip bir varl\u0131k, ama itki ve e\u011filimlerini susturup ahlak yasas\u0131n\u0131 dinleyebilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ak\u0131l sahibi bir varl\u0131k. \u0130nsan\u0131n her iki d\u00fcnyan\u0131n da yurtta\u015f\u0131 olan bir varl\u0131k olmas\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe sahip olmas\u0131n\u0131n temelinde yatmaktad\u0131r. \u0130nsandan ba\u015fka hi\u00e7bir varl\u0131k do\u011fa mekanizminin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamamakta, dolay\u0131s\u0131yla insandan ba\u015fka hi\u00e7bir varl\u0131k \u00f6zg\u00fcr olma olana\u011f\u0131na sahip olamamaktad\u0131r. Kant\u2019\u0131n insan\u0131n de\u011ferini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yer buras\u0131d\u0131r. \u0130nsan, bir ama\u00e7lar krall\u0131\u011f\u0131nda hem bir yasa koyucu hem de bir uyruk olabildi\u011finden, d\u0131\u015far\u0131dan de\u011fil kendi akl\u0131ndan kaynaklanan yasaya uyabildi\u011finden, yani kendi kendine yasa koyabildi\u011finden do\u011fan\u0131n geri kalan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla Kant, insan\u0131n ak\u0131l sahibi olmas\u0131ndan hareketle ahlakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 akla dayand\u0131rm\u0131\u015f ve akl\u0131n buyru\u011funu dinlemek gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. Ahlak yasas\u0131na g\u00f6re istemelisin, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu yapabilirsin, \u00e7\u00fcnk\u00fc sadece e\u011filim ve g\u00fcd\u00fclerce belirlenmi\u015f de\u011fil ayn\u0131 zamanda akl\u0131 olan bir varl\u0131ks\u0131n. Akl\u0131 olan her varl\u0131k bu buyru\u011fun sesini duyar ve bu buyru\u011fu bir \u00f6dev olarak bilir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada kategorik imperatifin -ko\u015fulsuz buyru\u011fun-&nbsp; hipotetik buyruklar\u0131n tersine, zorunlu oldu\u011funu hat\u0131rlatmak gerek. Hipotetik buyruklar kesin ve zorunlu de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin \u201cYa\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda rahat etmek istiyorsan tutumlu ol\u201d \u00f6nermesine bakarsak, tutumlu olup ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131zda rahat edemeyebiliriz, \u00e7\u00fcnk\u00fc rastlant\u0131sald\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ahlakl\u0131l\u0131k rastlant\u0131sal ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 de\u011fildir, \u00f6yle ki istemelerimizi ahlak yasas\u0131na g\u00f6re belirledi\u011fimizde ahlakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n, iyinin ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 kesin ve zorunludur.<\/p>\n\n\n\n<p>Kant insan\u0131n mutlu olmak i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi eylemler ile ahlakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi eylemleri birbirinden ay\u0131r\u0131r. Mutluluk ile ahlakl\u0131l\u0131k o denli birbirine uzakt\u0131r ki \u201cki\u015finin kendi mutlulu\u011fu, istemenin belirleyici nedeni oldu\u011funda, bu, ahlakl\u0131l\u0131k ilkesinin tam kar\u015f\u0131t\u0131 olur.\u201d<a href=\"#_ftn4\">[4]<\/a> Peki neden mutluluk ilkesinden hareketle ahlakl\u0131 olana ula\u015fam\u0131yoruz? Bu noktada Kant, \u00f6yle hassas ayr\u0131mlar yap\u0131yor ki, \u00f6yle san\u0131yorum ki Kant eti\u011finin en ince ve etkileyici k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan birisidir. Kant\u2019a g\u00f6re mutlulu\u011fu en y\u00fcksek ilke olarak g\u00f6remeyiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc mutluluk istemi i\u00e7eriklidir, ampirik bir genellemedir ve i\u00e7eri\u011finin nas\u0131l doldurulaca\u011f\u0131 da tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca ki\u015finin kendi mutlulu\u011fu i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi eylemler, iyi bir sonu\u00e7 do\u011fursa bile, ilke olarak kendi hazz\u0131n\u0131 yani ben sevgisini ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131ndan hi\u00e7bir \u015fekilde ahlakl\u0131 olamaz. Ahlak yasas\u0131na, bize mutluluk veriyor diye uymak ile akl\u0131n buyru\u011fu oldu\u011fu i\u00e7in uymak aras\u0131ndaki ince farktan bahsetmek gerek. B\u00f6ylelikle ayn\u0131 sonucu do\u011furan iki eylemin ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 ahlaki de\u011fer birbirinden farkl\u0131 oluyor. Birisi ahlakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n tam kar\u015f\u0131t\u0131n\u0131 do\u011fururken di\u011feri ahlakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan bir isteme\/eylem oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Buradan hareketle Kant, insanlar\u0131 kendi mutlulu\u011fumuz i\u00e7in ara\u00e7 olarak kullanmamak gerekti\u011fini s\u00f6yleyerek kategorik imperatifin ikinci form\u00fclasyonunu veriyor: \u201cHer defas\u0131nda insanl\u0131\u011fa, kendi ki\u015finde oldu\u011fu kadar ba\u015fka herkesin ki\u015fisinde de, s\u0131rf ara\u00e7 olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ama\u00e7 olarak davranacak \u015fekilde eylemde bulun.\u201d<a href=\"#_ftn5\">[5]<\/a>&nbsp; Kant\u2019a g\u00f6re insan do\u011fada ak\u0131l sahibi olan tek varl\u0131k oldu\u011fu i\u00e7in kendisi ama\u00e7 olan tek varl\u0131kt\u0131r, \u201c\u00f6yle bir ama\u00e7 ki, yerine, s\u0131rf ara\u00e7 olarak hizmetinde olacaklar\u0131 olan hi\u00e7bir \u015fey, ne olursa olsun bulunamaz.\u201d<a href=\"#_ftn6\">[6]<\/a> Bu nedenle insan tekine \u201c\u015fey\u201d de\u011fil \u201cki\u015fi\u201d diyoruz. \u0130nsanlar\u0131 kendi mutlulu\u011fu i\u00e7in ara\u00e7 olarak kullanmak, ki\u015fileri \u015feyle\u015ftirmek ve de\u011ferini g\u00f6rmemek anlam\u0131na gelir ki bu da ahlak yasas\u0131na ayk\u0131r\u0131 bir durumdur, iyinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engelleyen bir tutumdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Yarat\u0131lm\u0131\u015f d\u00fcnyada her \u015feyi insan, isterse ve elindeyse, s\u0131rf ara\u00e7 olarak kullanabilir; yaln\u0131zca insan ve onunla birlikte her ak\u0131l sahibi yarat\u0131k, kendi ba\u015f\u0131na ama\u00e7t\u0131r. Yani o, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6zerkli\u011fi sayesinde, kutsal olan ahlak yasas\u0131n\u0131n \u00f6znesidir.<a href=\"#_ftn7\">[7]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6z geli\u015fi, i\u00e7inde bulundu\u011fu zor durumdan kurtulmak i\u00e7in ki\u015finin kendi ya\u015fam\u0131na son vermesi ki\u015finin kendisini ara\u00e7salla\u015ft\u0131rmas\u0131 demektir ve bu nedenle do\u011fru de\u011fildir. Di\u011fer yandan ki\u015finin kendi iyisi i\u00e7in bir ba\u015fkas\u0131na zarar gelecek \u015fekilde davranmas\u0131, bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n can\u0131n\u0131 tehlikeye atmas\u0131 da ayn\u0131 \u015fekilde kar\u015f\u0131daki ki\u015fiyi ara\u00e7 olarak kullanmakt\u0131r ve ahlaka uygun de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan\u0131n kendi akl\u0131n\u0131n koydu\u011fu yasaya- ahlak yasas\u0131na- s\u0131rf bu yasaya uymas\u0131 gerekti\u011finin bilinciyle uymas\u0131, bunu g\u00f6zeterek ya\u015famas\u0131 ahlakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturur ve bu ayn\u0131 zamanda insan\u0131n \u00f6zerk olmas\u0131 ve de\u011ferinin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. &nbsp;Kant\u2019a g\u00f6re insan, her t\u00fcrl\u00fc e\u011filim, ben sevgisi, mutluluk beklentisinden uzak bir \u015fekilde saf iyi bir istemeye g\u00f6re eyleyebildi\u011finden, bu olana\u011fa sahip oldu\u011fundan de\u011ferlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kant eti\u011fine dair bu a\u00e7\u0131klamalardan sonra \u00fclkece ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z felaket olgusuna geri d\u00f6nersek, etik olarak nerede yanl\u0131\u015f yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r? S\u00f6z geli\u015fi belirli bir oranda k\u00e2r edebilmek i\u00e7in malzemeden \u00e7alarak depreme dayan\u0131ks\u0131z binalar in\u015fa etmek, Kant\u2019\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 anlamda, ki\u015finin kendi mutlulu\u011funu-ben sevgisini, ahlakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcne koymas\u0131 anlam\u0131na gelir. Ayn\u0131 \u015fekilde ki\u015filere b\u00f6ylesi dayanaks\u0131z binalar\u0131 satarak kazan\u00e7 elde etmek insanlar\u0131 ara\u00e7 olarak g\u00f6rmek demektir. Dolay\u0131s\u0131yla burada etik a\u00e7\u0131dan sorun, Kant a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, insan\u0131, insan hayat\u0131n\u0131 bir de\u011fer olarak g\u00f6rmeyen, ahlakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fil kendi mutluluk istemini \u00f6nemseyen, k\u00e2r elde edebilmek ad\u0131na insanlar\u0131 ara\u00e7salla\u015ft\u0131ran tutumdur. Dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fanan bunca ac\u0131lar\u0131n ve yitip giden canlar\u0131n temeline indi\u011fimizde asl\u0131nda etik bir meselenin oldu\u011funu g\u00f6rebiliyoruz. \u0130\u015flerini etik ilkelere g\u00f6re yapmayan kurumlar ve ki\u015filer, ne yaz\u0131k ki felaketin boyutunun bu kadar artmas\u0131na neden olmu\u015ftur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ne var ki Kant bize umutsuz olmamam\u0131z gerekti\u011fini, \u00fczerimizdeki y\u0131ld\u0131zl\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden nas\u0131l ki \u015f\u00fcphe duymuyorsak ahlak yasas\u0131ndan da ayn\u0131 \u015fekilde \u015f\u00fcphe duymamam\u0131z gerekti\u011fini, bununla birlikte insanlar\u0131n -\u00e7o\u011funlukla uymasalar da- ahlak yasas\u0131na uymalar\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir. Bu durumun olumlu y\u00f6nde de\u011fi\u015febilmesi i\u00e7in farkl\u0131 meslek gruplar\u0131nda etik ilkelerin korunmas\u0131 i\u00e7in felsefi bak\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmalara, yani felsefeye ve etik e\u011fitime \u00f6nem verilmesinin \u00f6nemli oldu\u011funu belirtmek gerekir. Umutlu g\u00fcnlere\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>KAYNAK\u00c7A<\/p>\n\n\n\n<p>Kant, Immanuel. Pratik Akl\u0131n Ele\u015ftirisi, \u00c7ev. \u0130oanna Ku\u00e7uradi, Ankara: TFK, 2009.<\/p>\n\n\n\n<p>Kant, Immanuel. Ahlak Metafizi\u011finin Temellendirilmesi, \u00c7ev. \u0130oanna Ku\u00e7uradi, Ankara: TFK, 2013.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\">[1]<\/a> Immanuel Kant, Ahlak Metafizi\u011finin Temellendirilmesi, \u00c7ev. Ioanna Ku\u00e7uradi, T\u00fcrkiye Felsefe Kurumu Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2013, s. 70.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref2\">[2]<\/a> Immanuel Kant, Pratik Akl\u0131n Ele\u015ftirisi, \u00c7ev. Ioanna Ku\u00e7uradi, \u00dclker G\u00f6kberk, F\u00fcsun Akatl\u0131, T\u00fcrkiye Felsefe Kurumu Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2009, s. 69.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref3\">[3]<\/a> Kant, 2013, s. 38.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref4\">[4]<\/a> Kant, 2009, s. 62.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref5\">[5]<\/a> Kant, 2013, s. 46.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref6\">[6]<\/a> Kant, 2013, s. 46.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref7\">[7]<\/a> Kant, 2009, s. 96.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p class=\"teaser\">Author: Elif \u00c7etink\u0131ran *This article is written in Turkish. Felaketin \u00fczerinden yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 ay ge\u00e7ti. \u00dclke olarak k\u00f6t\u00fc zamanlardan ge\u00e7iyoruz, y\u00fczy\u0131l\u0131n felaketi olarak an\u0131lan, binlerce insan\u0131m\u0131z\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi, kaybetmeyenlerin de \u00f6l\u00fcmden beter deneyimleri ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemden\u2026 \u0130nsanl\u0131k olarak b\u00fcy\u00fck bir kaos, bilinmezlik, korku, g\u00fcvensizlik, \u00e7aresizlik duygular\u0131yla ba\u015f etmeye \u00e7al\u0131yoruz. Biliyoruz ki bu ya\u015fan\u0131lanlar, kader de\u011fil. &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8718,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":""},"categories":[89],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i1.wp.com\/turkiyekanttoplulugu.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/20220902_194126.jpg?fit=1519%2C1920","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8739"}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8739"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8739\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8741,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8739\/revisions\/8741"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8718"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8739"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}