{"id":7969,"date":"2022-10-07T10:48:36","date_gmt":"2022-10-07T07:48:36","guid":{"rendered":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/?p=7969"},"modified":"2022-10-07T10:51:45","modified_gmt":"2022-10-07T07:51:45","slug":"koprunun-altindan-cok-sular-akti-mi-gercekten","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/?p=7969","title":{"rendered":"K\u00f6pr\u00fcn\u00fcn Alt\u0131ndan \u00c7ok Sular Akt\u0131 m\u0131 Ger\u00e7ekten?"},"content":{"rendered":"\n<p><em>Yazar: Mehmet Arslan<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn biliyoruz ki, hayat\u0131m\u0131z\u0131n pek \u00e7ok a\u015famas\u0131nda geometrik ba\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n yans\u0131malar\u0131 var. S\u00f6zgelimi, bir duvar ustas\u0131 evin birbirini kesen iki duvar\u0131n\u0131 in\u015fa erken duvarlar aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131n\u0131n 90 derece olmas\u0131n\u0131 ister. Bu a\u00e7\u0131y\u0131 tutturabilmek i\u00e7in de g\u00f6nye kullan\u0131r. Benzer bir \u015fekilde 3 boyutlu uzayda birbirinden ayr\u0131 iki tane d\u00fczlemi dik olarak kesi\u015ftirebiliriz. Hatta bu \u00f6rne\u011fi temsil etmek ya da \u00f6\u011frencilerin zihninde canlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ad\u0131na \u00f6\u011fretmenler birbirini dik kesen duvarlar, kitaplar, A4 ka\u011f\u0131tlar\u0131 vs. kullan\u0131r. Ancak herkesin bildi\u011fi \u00fczere ne duvar, ne kitap, ne de A4 ka\u011f\u0131d\u0131 d\u00fczlem de\u011fil. Zira d\u00fczlem denilen geometrik nesne 2 boyutludur, sayd\u0131\u011f\u0131m di\u011fer b\u00fct\u00fcn fiziksel nesneler ise 3 boyutludur. Kritik soru burada ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: 2 boyutlu bir nesneyi nas\u0131l oluyor da \u00fc\u00e7 boyutlu bir mek\u00e2nda temsil edebiliyoruz? Geometrik nesnelerin var oldu\u011fu geometrik mek\u00e2n ile fiziksel nesnelerin var oldu\u011fu fiziksel mek\u00e2n aras\u0131nda ne gibi bir ba\u011f\u0131nt\u0131 var ki and\u0131\u011f\u0131m m\u00fctekabiliyet m\u00fcmk\u00fcn oluyor? Dikkat ederseniz sordu\u011fum bu sorular\u0131n hi\u00e7biri geometrinin ya da matemati\u011fin do\u011frudan ilgilendi\u011fi sorular de\u011fildir. \u0130lk matematik\u00e7iler bu minvalde sorularla u\u011fra\u015fm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r bilmiyorum ancak \u015fimdilerde bu tarz sorular\u0131n sorulmad\u0131\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2r. Di\u011fer bir ifadeyle k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn alt\u0131ndan \u00e7ok sular akt\u0131. Bu tarz sorular\u0131n sorulmuyor olu\u015fu problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ya da tatmin edici a\u00e7\u0131klamalar\u0131n getirildi\u011fi anlam\u0131na da gelmiyor maalesef. Geometri a\u00e7\u0131s\u0131ndan en az g\u00fcncel problemler kadar m\u00fchim olan temellere dair b\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131ma Kant\u2019\u0131n <em>Birinci<\/em> <em>Kritik<\/em>&#8216;inde rastlamaktay\u0131z. Bu yakla\u015f\u0131ma geometrik nesne ontolojisi diyebiliriz ve temellere ili\u015fkin b\u00f6yle bir ontolojiyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan da Kant\u2019\u0131n tesis etti\u011fi \u015fekliyle metafizikten ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edebiliriz. Bu ontolojinin eksik kald\u0131\u011f\u0131 geometri, bana kal\u0131rsa hi\u00e7bir zaman tamamlanmayacak. Dolay\u0131s\u0131yla bize d\u00fc\u015fen g\u00f6rev geometrik nesne ontolojisi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmak! G\u00fczel haber de \u015fu; bu ontolojiyi Kant\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi g\u00f6r\u00fc zemini \u00fczerinden yapmak zorunda de\u011filiz; bir \u015fekilde bu ontoloji ile hesapla\u015fal\u0131m yeter. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p class=\"teaser\">Yazar: Mehmet Arslan Bug\u00fcn biliyoruz ki, hayat\u0131m\u0131z\u0131n pek \u00e7ok a\u015famas\u0131nda geometrik ba\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n yans\u0131malar\u0131 var. S\u00f6zgelimi, bir duvar ustas\u0131 evin birbirini kesen iki duvar\u0131n\u0131 in\u015fa erken duvarlar aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131n\u0131n 90 derece olmas\u0131n\u0131 ister. Bu a\u00e7\u0131y\u0131 tutturabilmek i\u00e7in de g\u00f6nye kullan\u0131r. Benzer bir \u015fekilde 3 boyutlu uzayda birbirinden ayr\u0131 iki tane d\u00fczlemi dik olarak kesi\u015ftirebiliriz. Hatta bu &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7972,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":""},"categories":[36],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/turkiyekanttoplulugu.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/mehmetblog.jpg?fit=360%2C360","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7969"}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7969"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7969\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7971,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7969\/revisions\/7971"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7972"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}