{"id":11562,"date":"2026-02-03T14:29:33","date_gmt":"2026-02-03T11:29:33","guid":{"rendered":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/?p=11562"},"modified":"2026-02-03T14:31:13","modified_gmt":"2026-02-03T11:31:13","slug":"kant-ve-intiharin-hukuki-statusu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/?p=11562","title":{"rendered":"Kant ve \u0130ntihar\u0131n Hukuki Stat\u00fcs\u00fc"},"content":{"rendered":"\n

Yazar: \u00c7a\u011flar \u00c7\u00f6mez<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u0130ntihar ahlaki a\u00e7\u0131dan kabul edilebilir bir eylem midir? \u0130ntihar etmek isteyen ki\u015filere t\u0131bbi destek sa\u011flayarak intihar\u0131n ac\u0131s\u0131z ve kolay hale getirilmesi ahlaki olarak onaylanabilir mi? Kant\u2019\u0131n ahlak felsefesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, intihar\u0131n ve bir ki\u015finin intihar eylemine yard\u0131mc\u0131 olman\u0131n ahlaki stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn iki a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirilmesi gerekir. Ahlak, Kant\u2019a g\u00f6re hukuk (Recht<\/em>) ve etik (Ethik<\/em>) alanlar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, Kant\u2019\u0131n ahlak felsefesinde, herhangi bir ahlaki sorunu eksiksiz bir \u015fekilde incelemek i\u00e7in, yaln\u0131zca etik de\u011fil, hukuki ilkelere de ba\u015fvurmak gerekir. Ahlak\u0131n bu ikili yap\u0131s\u0131, Kant\u2019\u0131n ahlak felsefiyle ilgili son \u00f6nemli kitab\u0131 olan Ahlak\u0131n Metafizi\u011fi<\/em>\u2019nin (Metaphysik der Sitten<\/em>) hukuk \u00f6\u011fretisi (Rechtslehre<\/em>) ve etikle ilgili problemlere odaklanan erdem \u00f6\u011fretisi (Tugendlehre<\/em>) olarak iki ayr\u0131 b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131lmas\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu yaz\u0131n\u0131n amac\u0131, Kant\u2019\u0131n hukuk kuram\u0131n\u0131n intihar\u0131n ahlaki stat\u00fcs\u00fcyle ilgili bizi nas\u0131l sonu\u00e7lara g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bu sonu\u00e7lar\u0131n etikten ne derece farkl\u0131 oldu\u011funu k\u0131saca tart\u0131\u015fmakt\u0131r. Kant\u2019\u0131n intihar\u0131n hukukili\u011fiyle ilgili fikirlerinin makul olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmayacakt\u0131r. Bunun karar\u0131 okuyucuya b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kant, Ahlak Metafizi\u011finin Temellendirilmesi<\/em> adl\u0131 eserinde geli\u015ftirdi\u011fi etik kuram\u0131nda intihar\u0131n kabul edilemezli\u011fine dair net bir tutum sergilemektedir. \u0130ntihar\u0131n etik stat\u00fcs\u00fc, bu eylemin arkas\u0131nda yatan maksimin kategorik imperatifin evrenselle\u015ftirilebilme (Universalisierbarkeit<\/em>) kriterini sa\u011flay\u0131p sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kant, kategorik imperatifin birinci form\u00fclasyonunu \u015fu \u015fekilde ifade eder: \u201cEyleminin maksimi senin istemenle evrensel bir do\u011fa yasas\u0131 olacakm\u0131\u015f gibi eylemde bulun\u201d (4:421).[1]<\/a> Farkl\u0131 ama\u00e7larla intihar eyleminde bulunmak m\u00fcmk\u00fcn olsa dahi, Kant, intihar eyleminin maksimini ya\u015fam\u0131ndan umudunu kaybetmi\u015f ve hayat\u0131n ona getirdi\u011fi zorluklardan kurtulmak isteyen bir ki\u015fi ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131r. Ona g\u00f6re, intihar eyleminin maksimi evrensel bir yasa olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu maksimin kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan ben sevgisi (Selbstliebe<\/em>) hayat\u0131n ilerletilmesini (Bef\u00f6rderung<\/em>) ama\u00e7lar (4:422). \u00d6z\u00fc gere\u011fi hayat\u0131n ilerletilmesini sa\u011flayan ben sevgisinin hayat\u0131 yok etti\u011fi bir do\u011fa yasas\u0131, kendi i\u00e7inde \u00e7eli\u015fkilidir (4:422). Bu nedenle, intihar etmemek, hi\u00e7bir ko\u015fulda istisna kabul etmeyen bir tam \u00f6devdir (vollkommene Pflicht<\/em>).[2]<\/a> Etik, hayat her ne kadar kederli olursa olsun, ya\u015famay\u0131 zorunlu k\u0131lar. Kant bu sonucu do\u011frudan \u00e7\u0131karmasa dahi, intihar eyleminin kendisi etik olarak kabul edilebilir olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ki\u015finin kendi hayat\u0131na son vermesine t\u0131bbi olarak destek sa\u011flanmas\u0131 da etik olarak yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kant\u2019\u0131n hukuk kuram\u0131 da bizi intihar\u0131n kabul edilebilir bir eylem olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna m\u0131 g\u00f6t\u00fcrmektedir? \u0130ntihar\u0131n hukuki a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirilmesi ilk bak\u0131\u015fta garip g\u00f6r\u00fcnebilir. \u0130ntihar eylemini ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f bir ki\u015fi, zaten ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ona herhangi bir hukuki yapt\u0131r\u0131mda bulunmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla, intihar\u0131n hukuki olarak de\u011ferlendirilmesinin anlams\u0131z oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ancak, en az \u00fc\u00e7 nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc intihar hukukun konusu olabilir. \u0130lk olarak, her intihar giri\u015fimi ba\u015far\u0131yla sonu\u00e7lanmaz. Bu nedenle, e\u011fer intihar hukuki a\u00e7\u0131dan kabul edilebilir de\u011filse, intihar giri\u015fimi ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015f ki\u015filere eylemlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc hukuki bir yapt\u0131r\u0131m uygulanmas\u0131 gerekti\u011finden s\u00f6z edilebilir. \u0130kinci olarak, ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f bir intihar giri\u015fiminden sonra intihar eden ki\u015fiyi ve eylemin kendisini ahlaki olarak k\u0131nayan hukuki s\u00fcre\u00e7ler i\u015fletilebilir. \u00d6rne\u011fin, intihar eylemi, 1961 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyulan biryasaya kadar \u0130ngiltere\u2019de su\u00e7tu.[3]<\/a> Erken modern d\u00f6nem \u0130ngiltere\u2019sinde, intihar eden ki\u015filer i\u00e7in dini t\u00f6ren yap\u0131lam\u0131yor, bedenlerine kaz\u0131k \u00e7ak\u0131l\u0131yordu.[4]<\/a> \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak ise, intihar eden ki\u015finin art\u0131k hukukun d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse dahi, intihar giri\u015fimine destek veren ki\u015filere yapt\u0131r\u0131m uygulanmas\u0131 gerekip gerekmedi\u011fi hukuki bir sorundur.<\/p>\n\n\n\n

Kant, Ahlak\u0131n Metafizi\u011fi<\/em>\u2019nin hukuk kuram\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 ilk k\u0131sm\u0131nda, intihar konusunu do\u011frudan ele almam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, hukuk kavram\u0131yla ilgili savundu\u011fu genel d\u00fc\u015f\u00fcnceler, bu konuda yol g\u00f6sterici niteliktedir. Kant\u2019a g\u00f6re, hukuk, ki\u015filer aras\u0131ndaki d\u0131\u015fsal (\u00e4u\u00dfer<\/em>) ve pratik (praktisch<\/em>) ili\u015fkiler ile ilgilidir (6:230). Ba\u015fka bir ifadeyle, hukukun alan\u0131na yaln\u0131zca ba\u015fka bir ki\u015fiye etki (Einflu\u00df<\/em>) eden eylemlerimiz girer. Ayr\u0131ca, hukukun alan\u0131na giren ili\u015fkiler, ki\u015filerin dilekleri (Wunsch<\/em>) ile ilgili de\u011fil, se\u00e7im yapabilme ve se\u00e7imlerini d\u00fcnyada eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme g\u00fc\u00e7leriyle (Willk\u00fcr<\/em>) ile ilgilidir. Bunun anlam\u0131, bir eylemin hukuki stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn tamamen o eylemin \u00f6zg\u00fcr bir eylem olmas\u0131na ve ba\u015fka ki\u015filerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle uyumlu olup olmad\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fudur (6:230). Kant, bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerden yola \u00e7\u0131karak, \u201chukukun evrensel ilkesi\u201d (allgemeines Prinzip des Rechts<\/em>) ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi ve hukukun normatif temelini olu\u015fturan ilkeye ula\u015f\u0131r: \u201cHerhangi bir eylem, evrensel bir yasaya uygun olarak herkesin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile bir arada var olabiliyorsa, veya kendi maksimine g\u00f6re herkesin se\u00e7im \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, evrensel bir yasaya uygun olarak t\u00fcm ki\u015filerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile bir arada var olabiliyorsa, o eylem hukuka uygundur (recht<\/em>)\u201d (6:230).[5]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Bu noktalar g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, Kant\u2019\u0131n hukuk kuram\u0131n\u0131n intihara yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n etik kuram\u0131ndan farkl\u0131 oldu\u011fu sonucuna var\u0131r\u0131z. \u0130ntihar, herhangi bir ki\u015finin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc k\u0131s\u0131tlanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hukuka uygundur ve su\u00e7 olarak de\u011ferlendirilemez. \u0130ntihar eden ki\u015fi, yaln\u0131zca kendi hayat\u0131n\u0131 sona erdirmekte ve ba\u015fka bir ki\u015fiye hukuki olarak \u00f6nemli olan herhangi bir etkide bulunmamaktad\u0131r. Kant\u2019\u0131n intihar etmeme \u00f6devini kendimize<\/em> kar\u015f\u0131 \u00f6dev olarak nitelendirmesinin nedenlerinden biri tam da budur (4:421). Bu \u00f6devi yerine getirmemiz veya ihlal etmemiz, ba\u015fka bir ki\u015fi i\u00e7in ahlaki a\u00e7\u0131dan kayda de\u011fer bir sonu\u00e7 do\u011furmaz ve bu nedenle hukukun alan\u0131na girmez.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada, intihar eyleminin asl\u0131nda ba\u015fka insanlar \u00fczerinde a\u00e7\u0131k bir etkiye sahip olabilece\u011fi s\u00f6ylenerek itiraz edilebilir. \u00d6rne\u011fin, bir ki\u015fi, ba\u015fka insanlara zarar vermek amac\u0131yla patlay\u0131c\u0131 madde kullanarak intihar edebilir. Bu eylem, tabii ki ne etik ne de hukuki olarak kabul edilebilir bir eylem de\u011fildir. Ancak, buradaki \u00f6nemli husus, bu eylemdeki hukuka ayk\u0131r\u0131 olan unsurun ki\u015finin intihar ediyor olmas\u0131n\u0131n kendisi de\u011fil, ba\u015fka insanlara zarar veriyor olmas\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir \u00f6rnek ise, intihar\u0131n ki\u015finin \u00e7evresinde yaratt\u0131\u011f\u0131 psikolojik tahribatt\u0131r. \u0130ntihar eden ki\u015filer, aileleri ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n derin bir ac\u0131 \u00e7ekmesine yol a\u00e7maktad\u0131r. Fakat, intihar eden ki\u015finin \u00e7evresinde neden oldu\u011fu bu t\u00fcr psikolojik etkiler, etik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli olsa dahi, hukuki olarak kayda de\u011fer de\u011fildir. Yukar\u0131da de\u011findi\u011fim gibi, Kant\u2019a g\u00f6re, hukuk yaln\u0131zca ki\u015filerin \u00f6zg\u00fcr bir \u015fekilde se\u00e7im yapabilme g\u00fcc\u00fcne (Willk\u00fcr<\/em>) odaklanmakta, ba\u015fka ki\u015filerin eylemlerimizle ilgili arzular\u0131 ve istekleriyle ilgilenmemektedir. Bu sebeple, yak\u0131nlar\u0131n\u0131n intihar eden bir ki\u015finin intihar etmemi\u015f olmas\u0131n\u0131 diliyor olmas\u0131, hukuki olarak herhangi bir \u00f6neme sahip de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Hukukun evrensel ilkesine geri d\u00f6necek olursak, intihar eden ki\u015fi ba\u015fka herhangi bir kimsenin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc k\u0131s\u0131tlamaks\u0131z\u0131n kendi se\u00e7im yapabilme g\u00fcc\u00fcn\u00fc (Willk\u00fcr<\/em>) kulland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in eylemi hukuka uygundur (recht<\/em>). Buna g\u00f6re, intihar etmi\u015f ancak hayatta kalm\u0131\u015f insanlara herhangi bir hukuki yapt\u0131r\u0131m uygulanamaz. Bu sonu\u00e7, ba\u015fka herhangi bir ki\u015finin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc k\u0131s\u0131tlanmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, \u00f6zg\u00fcr iradesiyle intihar etmeye karar veren ve bu ama\u00e7la t\u0131bbi destek almak isteyen insanlara istedikleri deste\u011fin verilmesinin hukuka uygunlu\u011funu destekler niteliktedir. Ayr\u0131ca, intihar eden ki\u015filerin ve eylemlerinin hukuki s\u00fcre\u00e7lerle k\u0131nanmas\u0131 Kant\u2019\u0131n hukuk kuram\u0131na g\u00f6re hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Burada vurgulanmas\u0131 gereken olduk\u00e7a \u00f6nemli bir husus bulunmaktad\u0131r. Kant\u2019\u0131n hukuk kuram\u0131, intihar\u0131n hukuka uygunlu\u011funa \u00f6nemli bir istisna getirmektedir. Bu istisna, Kant\u2019\u0131n hukuk felsefesinin \u00f6nemli ama \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6z ard\u0131 edilen bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan ebeveyn hukukundan (Elternrecht<\/em>) kaynaklanmaktad\u0131r. Kant\u2019a g\u00f6re, \u00e7ocuklar d\u00fcnyaya ebeveynleri taraf\u0131ndan bak\u0131m hakk\u0131na sahip olarak gelirler (6:280). Bu hak, kendilerine yeterli olabilecek bir ya\u015fa gelene kadar ebeveynlerin \u00e7ocuklar\u0131na bakmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar (6:280). B\u00f6ylelikle, ebeveynlik kaynakl\u0131 olarak \u00e7ocuklar\u0131na bakma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olan insanlar\u0131n intihar giri\u015fiminde bulunmas\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu sonucu ortaya \u00e7\u0131kar. \u0130ntihar, bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn yerine getirilmemesi ve dolay\u0131s\u0131yla do\u011fu\u015ftan gelen bir \u00e7ocuk hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmesi anlam\u0131na gelmektedir. Bir ki\u015finin sahip oldu\u011fu bir hakk\u0131 ihlal eden bir eylemin ise hukuki yapt\u0131r\u0131mla kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, genel olarak intihar eylemi hukuka uygun olsa bile, ebeveynlik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bulundu\u011fu ko\u015fullarda bu hukukilik ortadan kalkar. Bu ki\u015filerin intihar giri\u015fimlerine t\u0131bbi destek sa\u011flanmas\u0131 da hukuka uygun g\u00f6r\u00fcnmemektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131y\u0131 sonland\u0131rmadan \u00f6nce, olas\u0131 bir yanl\u0131\u015f anlamay\u0131 engellemek i\u00e7in, \u015fu soruya k\u0131saca de\u011finmek istiyorum: Kant\u2019\u0131n hukuk kuram\u0131 en az etik kuram\u0131 kadar ahlak felsefesinin bir par\u00e7as\u0131 ise, bu yaz\u0131da ortaya \u00e7\u0131kan sonu\u00e7, Kant\u2019\u0131n intihar eylemiyle ilgili olarak asl\u0131nda m\u00fcsamahak\u00e2r bir tav\u0131r i\u00e7inde oldu\u011fu mudur? Bu sorunun cevab\u0131 hay\u0131rd\u0131r. Hukuk, devletin zor kullanma (Zwang<\/em>) g\u00fcc\u00fcn\u00fcn hangi eylemlere kar\u015f\u0131 me\u015fru olarak kullan\u0131labilece\u011fi ile ilgilidir (6:231). \u0130ntihar\u0131n hukuka uygunlu\u011fu, sadece bu eyleme kar\u015f\u0131 devlet taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131m uygulanamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu, intihar eyleminin ahlaki olarak te\u015fvik edildi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Bireysel hayat\u0131m\u0131zda karar al\u0131rken takip etmemiz gereken ilke, kategorik imperatiftir ve kategorik imperatif, ki\u015fisel se\u00e7imlerimizde hukukun ilkelerine g\u00f6re \u00f6nceliklidir. Kant\u2019\u0131n Ahlak Metafizi\u011finin Temellendirilmesi<\/em>\u2019nin ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde inceledi\u011fi \u00f6rneklerin t\u00fcm\u00fc, bireysel hayatlar\u0131m\u0131zda nas\u0131l karar almam\u0131z gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klar. Kant\u2019\u0131n bu \u00f6rneklerde normatif ilke olarak yaln\u0131zca kategorik imperatifi kullan\u0131yor olmas\u0131, kategorik imperatifin bireysel ya\u015fant\u0131m\u0131zda \u00f6ncelikli ilke oldu\u011funa i\u015faret etmektedir. Bu nedenle, kategorik imperatifin intihar\u0131n kabul edilemez bir eylem oldu\u011funu ger\u00e7ekten saptad\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131n\u0131 yaparsak, intihar bireysel hayatlar\u0131m\u0131zda yap\u0131lmamas\u0131 gereken bir eylem olmaya devam eder. \u0130ntihar\u0131n hukuka uygunlu\u011fu, bu ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015ftirmez.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Allison, Henry (2011) Kant\u2019s Groundwork for the Metaphysics of Morals: A Commentary<\/em>. Oxford: Oxford University Press.<\/p>\n\n\n\n

Cholbi, Michael (2011) \u2018A Kantian defense of prudential suicide\u2019. Ratio Juris<\/em>, 7, 489\u2013515.<\/p>\n\n\n\n

Kant, Immanuel (1996) Practical Philosophy<\/em>. Trans. Mary J. Gregor. The Cambridge Edition of the Works of Immanuel Kant. Cambridge: Cambridge University Press.<\/p>\n\n\n\n

MacDonald, Michael & Terence R Murphy (1990) Sleepless Souls: Suicide in Early Modern England<\/em>. Oxford: Oxford University Press.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Bu yaz\u0131da Kant\u2019\u0131n eserlerinden yap\u0131lan al\u0131nt\u0131lar\u0131n T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirileri bana aittir. Kullan\u0131lan cilt ve sayfa numaralar\u0131, Kant\u2019\u0131n eserlerinin Akademie<\/em> edisyonuna (Kants gesammelte Schriften<\/em>) aittir. Ayr\u0131ca, Cambridge Edition of the Works of Immanuel Kant adl\u0131 kaynaktan da faydalan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> Bir\u00e7ok uzman, Kant\u2019\u0131n bu arg\u00fcman\u0131n\u0131n zay\u0131f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Henry Allison\u2019a g\u00f6re, bu arg\u00fcman\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fu iddias\u0131, Kant literat\u00fcr\u00fcnde \u00fczerinde fikir birli\u011fi sa\u011flanan nadir d\u00fc\u015f\u00fcncelerden biridir (Allison 2011: 184). Kant\u2019\u0131n etik kuram\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak, belirli bir intihar t\u00fcr\u00fcn\u00fcn temellendirilebilece\u011finin iddia edildi\u011fi bir kaynak i\u00e7in, bkz. Cholbi (2010).<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> Bkz. https:\/\/www.parliament.uk\/about\/living-heritage\/transformingsociety\/private-lives\/death-dying\/dying-and-death\/burying\/<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> Bu konuda yaz\u0131lm\u0131\u015f kapsaml\u0131 bir kaynak i\u00e7in, bkz. MacDonald & Murphy (1990).<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a> Bu yaz\u0131da \u201chukuka uygun\u201d ifadesiyle kastedilen, herhangi bir eylemin var olan hukuk kurallar\u0131na uygun olmas\u0131 de\u011fil, Kant\u2019\u0131n hukuk kuram\u0131n\u0131n normatif ilkelerine uyuyor olmas\u0131d\u0131r. Kant\u2019\u0131n hukuk kuram\u0131na g\u00f6re hukuka uygun olan bir eylem, var olan hukuk kurallar\u0131na g\u00f6re hukuka uygun olmayabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yazar: \u00c7a\u011flar \u00c7\u00f6mez \u0130ntihar ahlaki a\u00e7\u0131dan kabul edilebilir bir eylem midir? \u0130ntihar etmek isteyen ki\u015filere t\u0131bbi destek sa\u011flayarak intihar\u0131n ac\u0131s\u0131z ve kolay hale getirilmesi ahlaki olarak onaylanabilir mi? Kant\u2019\u0131n ahlak felsefesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, intihar\u0131n ve bir ki\u015finin intihar eylemine yard\u0131mc\u0131 olman\u0131n ahlaki stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn iki a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirilmesi gerekir. Ahlak, Kant\u2019a g\u00f6re hukuk (Recht) ve etik …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11563,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":""},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i2.wp.com\/turkiyekanttoplulugu.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/C\u0327ag\u0306lar-C\u0327o\u0308mez_Photo-scaled.jpg?fit=1183%2C2560","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11562"}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11562"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11562\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11564,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11562\/revisions\/11564"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11563"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11562"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11562"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyekanttoplulugu.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}