T\u00fcrkiye Kant Toplulu\u011fu, \u0130BB K\u00fclt\u00fcr A\u015e. i\u015f birli\u011fi ile 26 Mart 2022 Cumartesi g\u00fcn\u00fc saat 15.00\u2019te Kant ve Din temal\u0131 bir panel d\u00fczenleyecektir.<\/p>\n\n\n\n
Moderat\u00f6r:
-Gamze Keskin<\/p>\n\n\n\n
Konu\u015fmac\u0131lar: \u00d6zet:<\/strong> Kant, Saf Akl\u0131n Ele\u015ftirisi<\/em>\u2019nin ikinci bask\u0131s\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6ns\u00f6zde, ele\u015ftiri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla safla\u015ft\u0131r\u0131lan metafizi\u011fe iki g\u00f6rev atfeder. Negatif g\u00f6rev elbette \u00e7ok \u00f6nemlidir: spek\u00fclatif akl\u0131 tecr\u00fcbenin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ecek \u015fekilde kullanmamay\u0131 garantilemek. Ancak metafizi\u011fin bir de pozitif g\u00f6revi vard\u0131r: kendisini tecr\u00fcbenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00f6tesine geni\u015fletebilen akl\u0131n pratik kullan\u0131m\u0131n\u0131n spek\u00fclatif kullan\u0131m taraf\u0131ndan engellenmemesini sa\u011flamak. Projenin bu k\u0131sm\u0131, yani metafizi\u011fin pozitif kullan\u0131m\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmak, birinci Kritik<\/em>\u2019in s\u0131n\u0131rlar\u0131nda g\u00fcndeme gelmi\u015f olsa da eseri okuyan ve yorumlayanlar\u0131n nezdinde daha \u00e7ok ilk g\u00f6rev \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Kant\u2019\u0131n, ele\u015ftirel felsefenin her iki g\u00f6revi de yerine getirebilecek g\u00fcce sahip oldu\u011funu g\u00f6sterebilmesi i\u00e7in ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Kritik<\/em>leri yazmas\u0131 gerekmi\u015ftir. \u00dc\u00e7 Kritik <\/em>ve onlar\u0131n yaz\u0131m\u0131 esnas\u0131nda kaleme al\u0131nan onlarca irili ufakl\u0131 eser ve ders notlar\u0131 sayesinde, pozitif g\u00f6revin sonu\u00e7lar\u0131na dair fikir edinebilece\u011fimiz bir yekun da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Bu yekunun i\u00e7erisinde Kant\u2019\u0131n din \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015flerini de\u011ferlendirebilece\u011fimiz pek \u00e7ok tart\u0131\u015fma yer almaktad\u0131r. Bunlar\u0131n kayda de\u011ferlerinden birisi metafizi\u011fin \u00e7atallanm\u0131\u015f g\u00f6revini de\u011ferlendirmeye imkan tan\u0131yacak olan Tanr\u0131 ispatlar\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Kant\u2019\u0131n kritik \u00f6ncesi yazd\u0131\u011f\u0131 eserlerde ve kritik felsefesinde Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 lehine arg\u00fcmanlar\u0131 ele alma bi\u00e7imi, bize onun d\u00fc\u015f\u00fcncesinde geleneksel metafizikten geriye ne kald\u0131\u011f\u0131 ve bunun nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 sunabilir. Bu sebeple konu\u015fmamda kritik felsefe \u00f6ncesinde Kant\u2019\u0131n, Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ispat\u0131n\u0131 en temel mesele haline getirmi\u015f, t\u00fcm sistemi bu ispat\u0131n \u00fczerine in\u015fa etmi\u015f metafizik\/rasyonel teoloji gelene\u011fiyle, yani Leibniz-Wolff \u00e7izgisiyle nas\u0131l hesapla\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan bahsedece\u011fim. Burada Kant\u2019\u0131n teklif etti\u011fi iki ispat t\u00fcr\u00fcn\u00fc nas\u0131l savundu\u011funu ve hangi saiklerle bunlar\u0131n \u201cispatlay\u0131c\u0131\u201d oldu\u011funu savunmaktan vaz ge\u00e7ti\u011fini ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Kritik \u00f6ncesi d\u00f6nem hakk\u0131nda bu konu\u015fma ba\u011flam\u0131nda iki \u015feyin \u00fczerinde durmak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, bunlardan ilki teleoloji ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck meselesinin Kant i\u00e7in bu d\u00f6nemde de ehemmiyetli olu\u015fu, bu iki kavram\u0131, mekanik bir kozmogoniden taviz vermeden bir arada ele alman\u0131n imkan\u0131n\u0131 ciddiyetle aramas\u0131. \u0130kincisi ise Kant\u2019\u0131n metafizik ele\u015ftirisinin, Leibniz-Wolff gelene\u011fiyle hesapla\u015fmas\u0131n\u0131n bu d\u00f6nemde zaten ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131. Bunlardan fiziko-teleolojik ve ontolojik\/imkan delilleri \u00f6zelinde bahsedece\u011fim. Etkinlik Kad\u0131k\u00f6y M\u00fcze Gazhane\u2019de y\u00fcz y\u00fcze ger\u00e7ekle\u015fecek olup, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar pandemi kurallar\u0131na uygun olarak mekana kabul edilecektir.
-Nur Bet\u00fcl Atakul: TELEOLOJ\u0130K ARG\u00dcMAN BA\u011eLAMINDA KANT’TA TANRI’NIN VARLI\u011eININ B\u0130L\u0130NMES\u0130NDEN D\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcLMES\u0130NE DEL\u0130LLER\u0130N ROL\u00dc <\/strong><\/p>\n\n\n\n
Kant Evrensel Do\u011fa Tarihi ve G\u00f6kler Kuram\u0131<\/em> (1755) adl\u0131 eserinde, g\u00f6k cisimlerinin olu\u015fum s\u00fcrecini Newton fizi\u011fine uygun bir bi\u00e7imde ele alan bir kozmogoni ortaya koyarken \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131yla ili\u015fkisine i\u015faret etmi\u015ftir, bu ba\u011flamda t\u00fcm evreni y\u00f6neten temel bir yap\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, fiziko-teolojik delilin \u00f6nc\u00fcllerinin dayanak noktas\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini savunmaktad\u0131r. Ancak bu tezini \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra terk edecektir. \u00d6nce Nova Dilucidatio<\/em>\u2019da (1755) Descartes\u2019\u0131n ontolojik arg\u00fcman\u0131na ilk ele\u015ftirilerini dile getirir, ard\u0131ndan Tek M\u00fcmk\u00fcn Arg\u00fcman<\/em>\u2019da (1763) kendi ontolojik arg\u00fcman\u0131n\u0131 geli\u015ftirir. Bu sonuncu eserde Kant, imkan kavram\u0131n\u0131n analizine dayanarak ortaya koydu\u011fu ontolojik delilin kendi versiyonunun, Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dair kesin delil olabilecek bir ispatlaman\u0131n biricik dayana\u011f\u0131 oldu\u011funu ifade etse de onun \u201cmatematiksel kesinli\u011fe sahip\u201d olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra bu eserde fiziko-teleolojik delilin, Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatlama g\u00fcc\u00fcnden mahrum oldu\u011funu g\u00f6sterir. O ancak ontolojik arg\u00fcmana dayand\u0131r\u0131larak, kesinlikten yoksun bir bi\u00e7imde kullan\u0131labilir. Ontolojik delil ba\u011flam\u0131ndaysa Kant, Tanr\u0131\u2019n\u0131n hem mant\u0131ksal hem ontolojik olarak imkan\u0131n nihai ve hakiki zemini olan zorunlu varl\u0131k oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bu arg\u00fcmanda t\u00fcm m\u00fcmk\u00fcn varl\u0131klar\u0131n hakiki nihai zemini <\/em>olarak kabul edilmesine kar\u015f\u0131n bilindi\u011fi gibi Tanr\u0131, birinci Kritik<\/em> i\u00e7erisinde \u201ct\u00fcm m\u00fcmk\u00fcnlerin toplam\u0131\u201d olarak akl\u0131n idealine denk gelecek ve tecr\u00fcbe \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmenin temel unsuru olarak i\u015flevsel bir role indirgenecektir. Buraya kadar metafizi\u011fin negatif rol\u00fcn\u00fcn ad\u0131m ad\u0131m nas\u0131l \u015fekillendi\u011fini g\u00f6zlemlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Pozitif g\u00f6revse \u00f6zellikle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Kritik<\/em> ve mesela \u201cD\u00fc\u015f\u00fcncede Y\u00f6n\u00fcn\u00fc Bulmak Ne Demektir?\u201d gibi makalelerde, yani ele\u015ftiri projesinin ge\u00e7 d\u00f6nem \u00fcr\u00fcnlerinde daha a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ele al\u0131nacakt\u0131r. Kant\u2019\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Kritik<\/em>\u2019te i\u015faret etti\u011fi \u00fczere akl\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z varl\u0131k kavram\u0131n\u0131, t\u00fcm s\u0131n\u0131rl\u0131-olumsal varl\u0131klar\u0131n zeminine yerle\u015ftirme ihtiyac\u0131n\u0131n, onun hem teorik hem pratik kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in gerekli oldu\u011funu ve bu iki kullan\u0131m\u0131n birbirine muhalefet etmedi\u011fi gibi birbirini destekledi\u011fini bu metinlerde daha net bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu sebeple Kant\u2019\u0131n ge\u00e7 d\u00f6nem eserlerinde fiziko-teleolojik delili metafizi\u011fin pozitif g\u00f6revini yerine getirmek amac\u0131yla kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edece\u011fim. Konu\u015fmam\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Kritik<\/em>\u2019te Kant\u2019\u0131n fiziko-teleolojik delilin, akl\u0131n teorik ve pratik ihtiya\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda ama\u00e7l\u0131 bir do\u011fal d\u00fcnya ve ahlak sahas\u0131 tasavvurunu bir arada d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine yapt\u0131\u011f\u0131 \u0131srarl\u0131 vurgunun \u00f6nemine i\u015faret ederek bitirece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n
-Seniye Tilev
<\/p>\n\n\n\n
Etkinlik \u00fccretsiz olup kay\u0131t gerekmektedir. Kay\u0131t olmak isteyenler 21 Mart 2022 Pazartesi tarihinden itibaren https:\/\/bilet.kultur.istanbul\/?ec=KANTVEDIN<\/a> ba\u011flant\u0131s\u0131ndan kay\u0131t olabilirler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"